SOSYALİSSOTV YETLEBRİ RLİGİ'NDE ( ı 9 ıı 9 5 6 ) 7 - •• KURTLER :&:ÜSEYİN CAN * PerYia yınlan Yazar: ll üsecya'nn BiriBna.c'\ik ı: İsta-nKba.ulı'\ 1 m2 00 5 Editör: AlunÖeNtA L KapakRe sim: EreŞbecm -.eo KızkarVdeera§ i KapTaak sarım: OnuÖzrt ürk Mizanpaj: M.B ıraÖ NAL Baskı: KayhMaant baa.'\ı Tel0.:2 12.O5l73 66 ISBN9 75-9-0214-0 0 Buk itıbbıönil mi ya data ıııaıııyıanmy ıhıaık kııı ıahfuzdıır. Tanıvtea ılmm tıdlı§aıryn a:adrav ey ayıncizinsıizda nço ğaltılaıııaz. PeriY ayınları SöğütlüçeC�a d. Pavlosonky.a Nuhoğlu Ap1t0./9N1 o : Kadık1öİ yS TANBUL Tel-FOax 2:1 63.4 276 4 4 GSM:0 53438 O8l 1 2 e-mapile:ri [email protected]ın SOSYALİSSOTV YETLEBRİ RLİGİ'NDE (1917-1956) •• KURTLER HÜ SEYİN CAN * PeriYayınları UlusKaulr tuluş, Demokrasi, Sosyalizm, ı1! Sınıfsız. Sömürüsüz Bir Dünyanın Özlemiyle Tporağa Düşenierin Ams ına!.. İCİNDEH:İLER. ... -Önsö..z... ..................................................................................................?. -EkiDevriıniın ve Kürt..l...e...r... ............................................................... ı ı -SovyeBtilrelri ğKiü'rindsdtea Sno'rKıa(ıı lKü rdistOatno)n oBmö lge..s...i2 1 -SovyetBlierrl iğKüirt' Enmekdçei leArira sındKaü ltüArlealnd� a ....3 5 -So vyetle rB ır. l inğid · K'eiirtl · su·errgu· n Ed·il·di ı ru· .1.... .................................8 ..0.. . -SovyetBlierrl ve iMğeih abKaüdrt C wnhuriyeti;S ovyetlSeıreğ ınan Barıani.lerle İli§..k...i...l...er.... ..........................................................9 0 ·SosyaAlniasvatt aSna'uınvunu lmasınKdüar Etm ekçiGlöerreB va §ın.d...aı 09 • SovyetBlierrl Deinğie yinÖiğnr etiScoin ucu: UlusSalo run'Çuönzü müİ çidneA letrnatif Sosyalizmdi...r...!....... .12 3 Sonu..ç....:.. .............................................................................................. ı28 ÖNSÖZ EkimD ervimi'nkdıesbnai srü rseo nrkau rulasno syaSloirysetr ler Birliği'Knüdretkklioe nru snue deönn emlidLiern?iv neS talgiinb i ikbiü yük komünöinsdteirnl iğiynad§ea nsaons yalikzumriunl u§U döneminKdüer thlaekrk ıngdeakriç ekloerrtiaçnyık am asdıa hfaa ıla ertdenembii?l ir Ulusaslo runlarçıönz ümiüç isno,s yalizmin oallmtaeyrnaa tif devaemt tigğüin ümüzydae§,a nsaons yaldiezmn eyisnodmeu otl arak Kürtlebrupi rant ikntaesnvı eln e§ ekiledtek ilendivbk.lo errtianyia komyaks ond erecöen emlidAinrc.a k buraduan utausmllamasa ı gerekeinl keösneelm de§keiy b;ü tübni rS oryerlBeirr ldieğvil eti dönemibniir v ea yngıö sterme/ghöartmaes ıdnüa§ memektir. Tamamıiyçlear ioklsaebnlu a yrımddoağ,r tuu tu1m9 17'bdae§ layan sürec!i9n5 6'd2ak0i.P artKio ngreisliek esintuiğyaret ıldığı gerçnedğeinh arekeettm ektBiurp .e rspeık§tıiğfı snodruan a yak la§tığıdme S,io çriyne rlerdeki Kürützleerriibnenel idrutrtuimğui m tardiihl imeisnaias l dıBmu.h içb§ierk ilidkei ndcöin emü zerine çalı§mayacağımızg elamnilyagomerıl,nm ae z. Ku§kyuo kki herhabnigüril kedKeükrit lüezre riynaez ılainllea,r EkimD evrismoin rsaossıay lizmiknu rulu§usnaah noel mus§o syalist biür lkedeSkoir,y erleKrüdretklieü rzienr iynaez maaky nöıl çüd-e önema rzetmez-çdeikkmkeaKztü. r tlerin,S oyraylentılbzeucrladu e nanlarsıonysıanl idzme neybiinzzia yta §adıvkleaf raık baut, bipra rı,:a 7 Kürdyüan§'a dık-lnaerrıendbıeünyt süKenü- rtillegirlie ndirdiği dikkaatleı ndbıuğk ıonnüduza e röizneel doulrualrmakakas çıı nıl mazh agleel di. Buç alı2§0m0a0y ılıbnidtai FraikldadetLğ in§eidke nlerle bugüknaedk airtb aopy utçuınkdaar ıYlaapmtaaıdrğıaı.§m tı rmanın bikri tçaapl ı§dmöasnıün§atü rübluçaı lnıe§smbiaa,y§ al adığımda talsaadrıbğihırem d deefğ iKlodniu. hafkkazlıabn edlag beunliunn madıoğlıg uskuanvur aadnıdğiaıtnmi bçaarleın§ kmiatn§aıepnk linydaey ınliaçnuimğnar saı§n tevı amkr;ii mkans§ıUzlaı nkal ar kadbaar§ aorlımlaoıml aa snuankm Nae dtıi.c eekdsveie,fğ aiz lasıyla elinikzidt§eaikbmi od kiu sruan mbuu§l unmaAkrttayıyakıp mı.l masgıe reekleen§,bt itirar rzeydlaa k leak§sıipk vleyi aknlleır§il ıkları bulourpt çaıykaa rvtegm iadke rilieçbiginöl rmüe§slyieaz rıilnıi zi olabriakl dirmenizdir. Dahaö ncbei tibruçi allıe§nm baaysııh,ma az ırl§aUsd ıırğaılma r yenigdöezndg eenç ivrebm iebr a kıkmiamd iü zeltvmbye alpemra i§iynöen elıKnue§dkiumk .i yd,oö kn üype niidnecne lendiğinde bugiütni bsaöryıylleagn eırneebksazeiı§n e yyloedkre ğTiels pit ettikğiimnmio kthaleamredınü zeltmekteonlsayera,ay kı kniltaanp masvıeg eleelne §ve töinreir tiloeprlioa nydıaspno nrab iörz el yazı/çalyıö§nmealdyıoanğre buyu il duiğçu"imbn e kletmeerycii"h ediyorKuimt.üa zpe rdienrel ib-ityroe pnligudö ezndg eenç irmeyi bua nlabmadsaı msıonndravaneoy laai briisklei bnacsiiı lmbeıi rlik teok uvrear mdeoyğibru u lınaktayım. SovyetKlüerrtdleekri üzerinek oanüruza e§rtiınrem a yaparken, yazanların e-zniçecouriğnle udğeuypnsrueon-l edtiakrytaa törlüğü kar§veı tölzeıolğl ıaS rtaakdl üi§nm atnelmıneğdlıhei a reektetti k lervairndiı;k sloanruıç bluai rkdöiag ençionök n embliirr o l oydnıağöınncıe ltiekslepetmi etk g erekSiyoonrı.ön nay argısal 8 zemiünzr eindenr-ehçaezıtrye alkelrali§eçı oilbndj ıeğdkıati vrfa n maktuaznab kuk esiomlignu çlaarrpıı itmlyaeos ğıku anr §ıla§mamız nedençiay§llmıea nbıinbr a kıpmoal emtiakn ınedlaael ınması kaçınoılldmua.z Amacımyıanl,np ıozclae ymaipkm aaky;nd ıü §üncpealyelrai§ madıklaerlıtemi§ırm evke ' npea hasoılnuaro slas Suonv lyeerti savunmak' oölzmealdblıeiğlkıilnreiıtm s etki yHoaryuımr., bi22atihi Sovyetlerdöezgküil üKonüldraetn l-eborib tjeenbkiittnrie fm elde açıçğıak arıve lbmuay saıp ılaöbliçlüdddoieğğ riu bduannba a ğlı olaakre le§tirinin doyğaropulı alcmaadğsüıı§nnüıın nü yorum. Hatalyaarpıınl myaadnılğıı§,al zaadroedl aunn dvuehğ eur §eyin eksi§keskiigzle dlieiğ §ihtneir,h bainyrgei t ersyiaz§lainğmiavsn d ığını söyleyembüimlkmüdenek ğB iill.h ilaless soas,yd aelniaesçytı sından bilahkaitsa ların-emkssuizklluikyklala§erarınibnmne a-lsoblılii ur çerçevbieröd leç ügdaey aentl a§ıHleılrhede ılSreo. v yetler Bilriğiü'zneirnyüi knsdeel odnilğaüirl ckvea ey üzleurlcues/ milliyet olgudsiuk kaaltıen dı"ğuılnusdsoaaru,gln i sboidn e rekcaer ma§ık bimre selie"§dlees roirunn sçuözz ümlenebilmevsei ni beklemek iddeitmae ko lac§aedkye ğDielv.r biam§ia ravnesl oasryıanl izmin kurulu§öunnad ereldiekn lbeöryiblniei r d dioalsmıa dıgğöırnea, onalrdöağrne nmçea biaçsıi nodleab ni zlebruit nüb ri yrö nelim içignier mebmeiknzlm eemelidir. SovyeBtilrelri ğKüir'tnlüdezeerrk iiyn aez ıçloaakzsn a yıda kitap belgeb-uylauzın maDkathaçado ıskro .yn ı llbairnredba'z yea ygın la§baunm 1a terykaolniunn çuonyk ö nellüae l ınmabseılbnlidira katkoılssaıe sdaas,oı lngduayl earr'iıknnee dn odiğr uskuonyua'n bir mantıhğaıkni mnieydeetnigi üyvleen izlaiykrıalfli mğaik Ztiardaı r. doğruSdoavnyK eütr dküi mğliitnai§ ıkyiamnid lees roiru noal gusal düzlernzidyeanbd iel diklerini ialçyeıa kkllaam§iatç(ıi!kn)l akraıy gısı konhua kkıynadraa rlanıflaazbbliiarb l eelcgeçekas melalın §ın varolsdöuynğleume eHza.lb öyolleu ndcaab, e lygeer iinleg ili yazılaynaza nlkaern dilerinit atvriaıçn eırkgi isgriömnseetk etreme dirKlue§ryk.ou kik ,t erecdiihbl uey nö ntseominnuo cluao rratka ya kabbai' rt açrairhp ıçtııkcmıakltıBağuçdı aı'lr ı.§ ma içinde, diğer §ey leryiann ısnodsay taalriisçhtai rnp ıtıdlaym aansvııetnr am eye çaltıı§k . Sosyaklo§iulzml arKıünrdtald eurruimnue nluae l abnuç alı§ manın, höazglükrımlmüüıcdkzae ılneo sliunmbeli kura tskuın ması dile.ğ.i.y le HuseyinC an Temmuz2 005 10